Bản đồ Biên giới tri thức
Những bí ẩn khoa học CHƯA giải: vật chất tối, bài toán đo lường lượng tử, nguồn gốc sự sống, ý thức và câu hỏi vũ trụ từ đâu ra. Ở đây ta trình bày trung thực "ta chưa biết" kèm bằng chứng và các giả thuyết, không khẳng định đáp án.
chân trời tri thức · câu hỏi mởVật chất tối & NL tối Dark Matter
Đường cong quay thiên hà lệch dự đoán, thấu kính hấp dẫn, Bullet Cluster: ~95% vũ trụ là thứ ta chưa biết là gì.
Đo lường lượng tử Measurement
Chồng chập → "sập" khi đo; thí nghiệm 2 khe; các cách diễn giải Copenhagen / Đa thế giới. Toán đúng nhưng cơ chế chưa rõ.
Nguồn gốc sự sống Origin of Life
Hóa học không sống → tế bào đầu tiên: Miller–Urey, thế giới RNA, miệng phun thủy nhiệt. Các giả thuyết vẫn cạnh tranh nhau.
Ý thức Consciousness
Đo được tương quan thần kinh, nhưng vì sao vật chất lại "có cảm giác"? Khoảng trống giải thích: bài toán khó chưa lời giải.
Trước / ngoài Big Bang Cosmic Origin
Vũ trụ từ đâu ra? Lạm phát vĩnh cửu, vũ trụ tuần hoàn, đa vũ trụ: các mô hình suy đoán bên rìa chân trời tri thức.
Năng lượng tối Dark Energy
Vũ trụ giãn nở ngày càng nhanh: ~68% là "năng lượng tối" mà bản chất vẫn là bí ẩn lớn nhất của vật lý.
Hấp dẫn lượng tử Quantum Gravity
Thuyết tương đối & lượng tử xung đột ở thang Planck: lý thuyết dây vs hấp dẫn vòng, đều chưa kiểm chứng.
Đa vũ trụ Multiverse
"Đa vũ trụ" có nhiều nghĩa, từ ngoài chân trời quan sát tới đa thế giới lượng tử; phần lớn còn là suy đoán.
Sự sống ngoài Trái Đất Life Elsewhere
Vùng sống được, dấu hiệu sinh học, phương trình Drake & nghịch lý Fermi. Vẫn đang tìm kiếm, chưa hề xác nhận.
Mũi tên thời gian Arrow of Time
Định luật vật lý đối xứng theo thời gian, vậy vì sao thời gian có một chiều? Giả thuyết quá khứ vẫn là câu hỏi mở.
Nghịch lý Fermi Fermi Paradox
Tỉ tỉ ngôi sao, vậy người ngoài hành tinh đâu cả rồi? Phương trình Drake + nhiều giả thuyết cạnh tranh: một câu hỏi mở chưa lời giải.
Vì sao có vật chất Baryon Asymmetry
Big Bang lẽ ra tạo vật chất = phản vật chất → huỷ hết. Vậy mà vật chất còn lại (ta đang ở đây!). Dư cực nhỏ từ đâu? Một bí ẩn còn mở.
Tinh chỉnh hằng số vũ trụ Fine-Tuning
Vặn nhẹ vài hằng số là vũ trụ không có sao/nguyên tử/sự sống. Vì sao chúng "vừa vặn"? Đa vũ trụ, vị nhân hay lý thuyết sâu hơn: câu hỏi mở.
Nghịch lý thông tin hố đen Information Paradox
Ném thông tin vào hố đen rồi để nó bay hơi. Thông tin biến mất (phá lượng tử) hay thoát ra cùng bức xạ Hawking? Nơi lượng tử gặp hấp dẫn: câu hỏi mở.
Sinh học lượng tử Quantum Biology
Quang hợp, la bàn chim, enzyme: hiệu ứng lượng tử có vai trò trong sự sống "ấm & ướt" không? Kết hợp lượng tử sống được bao lâu? Lĩnh vực trẻ, nhiều câu hỏi mở.
Bản chất của toán học Discovered or Invented?
Vì sao toán mô tả vũ trụ chính xác đến phi lý? Toán có sẵn để khám phá hay do con người phát minh? Câu hỏi triết học ở nền móng khoa học, vẫn còn mở.
Sự sống là gì? What Is Life?
Virus, lửa, tinh thể, AI: cái nào "sống"? Soi qua 6 tiêu chí rồi chỉnh ngưỡng định nghĩa. Không có định nghĩa nào được mọi nhà khoa học đồng thuận.
Du hành thời gian Time Travel
Tới tương lai: đã chứng minh (giãn nở thời gian). Tới quá khứ: nghịch lý ông nội, lỗ sâu, tự nhất quán: suy đoán & có thể bị vật lý cấm. Câu hỏi mở.
Lý thuyết về vạn vật Theory of Everything
Thống nhất 4 lực + dung hoà lượng tử với hấp dẫn vào một khung. Đã đạt 3/4 (Mô hình Chuẩn), còn hấp dẫn vẫn đứng ngoài. Dây, hấp dẫn vòng: suy đoán. Mở.
Giả thuyết mô phỏng Simulation Hypothesis
Ta có sống trong một mô phỏng máy tính? Tam đề Bostrom & lập luận hai phía. ⚠️ Suy đoán triết học: không có bằng chứng, không kiểm chứng được, không phải sự thật.